Werkt EFT ook bij heftig escalerende stellen?

  • 06 april, 2018;

“Jeetje, wat ingewikkeld”. Deze woorden verzuchten tijdens een EFT-sessie vraagt durf, aldus Karin Wagenaar. Waarom? Omdat emoties in een behandelkamer hoog kunnen oplopen en de partnerstrijd voor de therapeut zodanig zichtbaar en voelbaar is dat deze drie woorden nodig zijn om eigen mentale ruimte te creëren. “Een snelle, intense vermoeidheid die opeens komt opzetten, is voor mij als therapeut het teken dat ik mijzelf te weinig afgeschermd heb”, vult Jeroen Bakker aan. 

Tja…welke EFT-therapeut herkent dit nou niet? Hoe reguleer je je eigen emoties en blijf je tegelijkertijd verbonden met het koppel en jezelf? Klinisch psychologen en psychotherapeuten Wagenaar en Bakker hebben na 11 jaar samenwerken in het Centrum voor Psychotherapie Pro Persona veel ervaring met complexe partnerrelatietherapie. Tijdens het EFT congres op 13 april spreken zij hierover in de workshop ‘Reactive couples: a thin line to walk on.’

    

Hier alvast een tipje van de sluier:

Waarom hebben jullie gekozen voor deze titel?
De titel is passend vanuit twee perspectieven: ten eerste hebben sommige cliënten hele intense relaties, waarbij het voor het stel zelf als balanceren voelt om zich binnen de relatie staande te houden. Ten tweede lopen therapeuten ook op ‘een dun lijntje’ (vanwege weinig therapeutische manoeuvreer ruimte) tijdens de behandeling van deze cliënten.

Wat zijn ‘reactive couples’?
Jeroen en Karin gebruiken de term ‘reactive couples’ voor licht ontvlambare koppels, waarbij er veel persoonlijkheidsproblematiek speelt of trauma in het verleden was. Reactiviteit kan echter ook spelen bij een heftig stel met een hoop pit en passie voor elkaar, waarbij één van de twee snel kwaad wordt en in paniek raakt uit angst de ander kwijt te raken. Karin legt uit dat de reactiviteit groter en sterker wordt wanneer er meer persoonlijkheidsproblematiek en trauma speelt.  Bij deze mensen wordt de ‘window of tolerance’ nauwer, waardoor ze minder in staat zijn om te mentaliseren en moeite hebben met zelfsturing. De reactiviteit is meer ongeleid en moeilijk invoelbaar; “een traumastuk aanraken geeft een hele heftige reactie die soms voor de persoon en therapeut onverwacht komt.” Hierdoor is het gebruik van het EFT-model een extra uitdaging. Het vraagt wel om een aantal aanpassingen, maar is volgens deze gepassioneerde en ervaren EFT-therapeuten zeker toepasbaar!

Welke aanpassingen van het EFT model zijn nodig bij reactieve koppels?
Jeroen en Karin zijn overtuigd dat wanneer er sprake is van basaal wederzijds respect tussen de partners, het EFT-model ook toepasbaar is bij een grote mate van reactiviteit tussen partners. Hierbij is het belangrijk dat de therapiekamer een veilige haven is. Karin: “Voor sommige cliënten word je het anker buiten hen zelf en daarom moet je als therapeut super present zijn.” Jeroen: “Wij nemen de regie van het gesprek over en co-reguleren daarmee de stress en onmacht van de cliënt.” Juist deze reactieve groep heeft emotionele co-regulatie nodig, zodat ze oefenen in het woorden geven aan eigen emoties. Het is mogelijk om binnen het EFT-model te blijven, maar je moet het in slow-motiontoepassen en het gesprek niet teveel willen plannen. Het gesprek ontvlamt gemakkelijk, waardoor je vaak terug moet naar fase 1 (de-escaleren): herhaaldelijk het gesprek stilzetten en bespreekbaar maken wat er zojuist gebeurde.

Volgens Karin krijgt het valideren van emoties extra aandacht bij reactieve koppels: “Ik kijk altijd met een hechtingsbril, daarmee lukt het mij om eerst de reactiviteit te eren en die vervolgens te valideren.” Dit is volgens Wagenaar nodig om compassie te kunnen opbrengen voor destructieve patronen van haar cliënten. Deze compassie is de eerste stap in écht contact en behandeling. Zij voegt toe dat je soms ook compassie met jezelf moet hebben; even pauze nemen en tijd winnen voor het creëren van eigen mentale ruimte. Terwijl Karin dit vertelt strekt ze haar armen en maakt een grote beweging, waarin ze haar onmisbare “persoonlijke ruimte” uitbeeldt. Deze visualisatie van persoonlijke ruimte herkent Jeroen. Als therapeut resoneer je mee met emoties van de cliënt. Wanneer deze emoties voor jou als therapeut te dichtbij komen, dien je jouw persoonlijke ruimte te beschermen.

Volgens Jeroen krijgt de lichaamstaal van cliënten meer ruimte en aandacht bij reactieve koppels. Hij leert zichzelf om lichaamscues als wegdraaien, wiebelende benen, armen strak om lichaam etc. te herkennen en vertelt enthousiast hoe je “het lichaam van een cliënt kunt gebruiken als bron van informatie”. Als voorbeeld geeft hij een vrouw die zich van haar partner afwendt en aangeeft niks meer te zeggen heeft, waarop Jeroen vraagt: probeer eens te luisteren naar wat je lichaam je zegt? Hierdoor ontdekt ze dat ze bang is voor haar partner en zich daarom wegdraaide. “Het gesprek konden we via het lichaam hervatten,” aldus Jeroen. Karin herkent dit en vraagt bijvoorbeeld aan onrustige cliënten ‘Wat willen je voeten doen?’, wat haar leert dat het gesprek dermate spannend kan zijn dat mensen de neiging hebben om weg te lopen. Ook hebben beide therapeuten geleerd dat het helpend is voor een angstig en reactief persoon om bij de deur te zitten, zodat de weg naar buiten open blijft. Dit biedt een gevoel van veiligheid wanneer iemand overspoeld raakt door emoties.

Waarom deze workshop?
Over dit antwoord hoeven beide niet lang na te denken: “Om onze collega EFT-therapeuten te bemoedigen!”. Jeroen: “Als je begrijpt wat er gebeurt in de heftigheid van de reactiviteit, geeft dat jou als therapeut veerkracht en hierdoor houd je de moed er in. Anders word je zelf wanhopig of machteloos en krijg je de neiging het op te geven, zoals cliënten dat ook hebben”. Karin vertelt dat het haar missie is om hechtingsproblematiek te behandelen, opdat het niet door gegeven wordt naar de volgende generatie. Het samenvattende en laatste advies voor collega’s luidt dan ook: Wees niet bang om EFT in te zetten bij reactieve koppels, ga door en houd moed, ondersteun jezelf, wees reëel en kijk naar de hoopvolle momenten!

 

Maria Verstoep,  EFT redactieraad