Jaap & Judith: ‘De supervisorencursus kan je zien als een Droste-effect…’

  • 11 oktober, 2019;

Ik ontmoet Jaap en Judith bij het prachtige Conferentiehotel Kontakt der Kontintenten, voormalig klooster in Soesterberg, waar zij zojuist de 3e dag van de supervisorencursus afronden. De tevreden en zeer voldane blik op hun gezicht en woorden als ‘waardevol en intensief’, vertellen mij dat het een mooie dag was. Beiden zijn psycho- en systeemtherapeut en gecertificeerd EFT- therapeut en -supervisor. Sinds dit voorjaar doceren zij namens Stichting EFT deze 6-daagse cursus die opleidt tot systeemtherapie-supervisor (NVRG erkend).

Reflecteren in het kwadraat
“We geven les over supervisie”, begint Judith ons gesprek. “En de cursisten krijgen ook supervisie over supervisie.” Samen leggen ze mij uit dat er in de supervisorencursus sprake is van het zogeheten Droste-effect; zoals op bovenstaand plaatje: de vrouw op het cacao-blikje houdt ditzelfde blikje vast en daarop gebeurt weer hetzelfde. Het is een beeld in een beeld. Een gezin krijgt namelijk therapie, over die therapie krijgt de therapeut supervisie en deze supervisor krijgt cursus over het supervisor zijn! Jaap vat het als volgt samen: “In deze cursus leert een supervisor hoe je iemand anders leert om te helpen leren.”

Raak je de draad als lezer nu bijna kwijt?
Dan voel je precies de uitdaging van een supervisor…

Een supervisor balanceert tussen doceren (aanleren), persoonlijke ontwikkeling op gang brengen en  leertherapie geven. Als supervisor ben je aan het reflecteren op het reflecteren. Het is daarbij van belang om ervoor te zorgen dat het over het gezin blijft gaan. Als supervisor kijk je naar het groeiproces en identificeer je waar nodig de blokkade van een supervisant. Wanneer Jaap en Judith merken dat er meer zorg nodig is voor een blokkade, dan geven ze dat terug aan de supervisant voor zijn/haar leertherapie, en brengen het gesprek weer terug naar de casus. Judith legt uit dat dit nodig is om de veiligheid van een supervisierelatie te bewaren. Kortom, een supervisor neemt verschillende rollen op zich, maar alles moet uiteindelijk ten dienste zijn van goede zorg. Het doel is ontwikkelen tot een betere professional!

De grootste belemmering voor een supervisor ontstaat volgens deze ervaren therapeuten wanneer de nieuwsgierigheid ophoudt en je in oordelen komt. Iets wat kan gebeuren als je moe bent, of tegen je blokkades aanloopt. Judith benoemt het heel mooi ‘je eigen reflectieve ruimte is dan beperkt.’

‘Je leert mensen echt een ambacht’
Jaap vertelt enthousiast waarom hij deze cursus geeft: “Ik vind het leuk omdat ik leer! We geven niet alleen les, maar er is ook een wederkerigheid. Door zo met collega’s te reflecteren over het vak leer ik natuurlijk ook.” Judith vult aan: “Je leert mensen ook echt een ambacht; het gaat over leren en niet over beter maken. Ik vind het prachtig om andere mensen te helpen tot groei en bloei te komen.” Beide supervisoren proberen in de cursus congruent te zijn in hetgeen ze vertellen en wat ze zelf doen met de groep.

Als supervisant je eigenheid behouden
Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leren in deze cursus, die Jaap en Judith proberen te creëren door nieuwsgierig te blijven en te laten zien dat er op één vraag meerdere antwoorden mogelijk zijn. Dit voelt voor mensen als een bevrijding en daarom leidt deze cursus niet op tot EFT supervisor, maar systeemtherapie-supervisor in de brede zin. Waarbij de manier van werken van de docenten wel hechtingsgericht is. Judith legt uit dat ze ervaren therapeuten in de groep hebben die vanuit een eigen perspectief kijken. Het aansluiten bij de leerstijl van je supervisant is daarbij van belang. Een supervisor heeft een professionele verantwoordelijkheid, maar laat zo veel mogelijk een supervisant zelf reflecteren en tot conclusies komen.

Stel jij een echte of een zogenaamde vraag?
“Mensen durven niet altijd met de billen bloot. Ze komen soms met een casus die goed gaat en stellen dan een zogenaamde vraag over die casus”, vertelt Judith. Supervisanten hebben soms moeite met datgene aan te geven wat niet goed gaat en om daarmee kwetsbaar te zijn. “Het is best eng of risicovol om een echte vraag te stellen”, vult Jaap aan. Beiden proberen veiligheid te creëren zodat supervisanten die ‘echte vraag’ wel durven te stellen. Volgens Jaap zijn daar meerdere ingrediënten voor nodig: Nieuwsgierigheid, verbazing, geduld, de supervisierelatie als hechtingsrelatie zien en eerlijk zeggen wat je ziet.

De kracht van de hechtingsbril
“We gebruiken de hechtingsbril, omdat het ons brengt naar de essentie van ons werk, waarin wij de supervisierelatie ook als een relatie behandelen.” De signatuur van deze bevlogen therapeuten is dan ook dat het gaat om de relatie: De supervisierelatie is een hechtingsrelatie. “Als mensen zijn we gehecht aan elkaar en als je dit bindweefsel bij systeemtherapie vergeet, dan laat je wat liggen.” Jaap geeft aan dat het in de supervisierelatie daarnaast over afstemmen gaat. Ieder mens wil zich én veilig voelen én uitgedaagd worden én ruimte krijgen om nieuwe wegen in te slaan. Een precaire balans. Supervisie geven betekent dus ook: Hoe kun je als supervisor goed afstemmen op je supervisant?

Voor Jaap en Judith is dit wat hen persoonlijk drijft met deze cursus. Judith vertelt dat ze de techniek van EFT ontzettend krachtig vindt en ervaart deze benadering als het nieuwste vergezicht. Judith: “Het werkt verschrikkelijk goed. Ik kan het niet meer niet gebruiken, net zoals ik niet meer zonder knoflook kan koken.” Jaap kan nog steeds tot tranen geroerd zijn: “Omdat ik steeds ontdek: dit gaat over mij, dit gaat over ons.” Deze herkenning maakt het voor hen beiden menselijk en enorm krachtig!


Maria Spek-Verstoep
Redactie Stichting EFT Nederland